Oturum açOturum aç / Parola hatırlat Üye olÜye ol

  
Editörler : ergunReverse
13 Ocak 2010 23:39  


Edip Harabi'de TANRI/İNSAN

Son yüzyıllın tanrı ile insan arasındaki ucurumu kaldıranlardan bir de Edip Harabi dir.

Tanrı ile insan oluş bakımından da, yapı nitelik bakımından da birdir. bir bütünlük içindedir.İnsanı tanrıdan, tanrıyı insandan ayırmak elde değildir.Tanrı insanın bir buluu,yarattığı düşünce varlığıdır.

Daha Allah ile cihan yok iken

Biz ani var edip ilan eyledik

Hakk'a hiçbir layik mekan yok iken

Hanemize aldik mihman eyledik

Kendisinin ismi henüz yok idi

Ismi söyle dursun cismi yok idi

Hiçbir kiyafeti resmi yok idi

Sekil verip tipki insan eyledik

Allah ile burda birlestik

Nokta-i amaya girdik birlestik

Sirr-i Küntü kenzi orda söylestik

Ismi serifini Rahman eyledik

Asikar olunca zat ü sifati

Kûn dedik var ettik bu semavati

Birlikte yarattik hep kainati

Nam ü nisanini cihan eyledik

Yerleri gökleri yaptik yedi kat

Alti günde tamam oldu kainat

Yarattik içinde bunca mahlûkat

Erzakini verdik ihsan eyledik

Asilsiz fasilsiz yaptik cenneti

Huri gilmanlara verdik ziyneti

Türlü vaidlerle her bir milleti

Sevindirip sad ü handan eyledik

Bir cehennem kazdik gayetle derin

Laf atesi ile eyledik tezyin

Kildan gayet ince kiliçtan keskin

Üstüne bir köprü mizan eyledik

Gerçi Kün emriyle var oldu cihan

Ars-i Kürsü gezdik durduk bir zaman

Bos kalmasin diye bu kevnü mekan

Ademin halkini ferman eyledik

edip Harabi bu şiirinde tanrıyı yaratanın insan olduğunu, bütün evreni kaplayan verlıkların tanrı ile yaratılış bakımından ilgli bulunmadığını söylüyor.

Daha Allah ile cihan yok iken

Biz ani var edip ilan eyledik

Tanrı da, evren de yoktu bilinmiyordu,İnsan olark biz onları yarattık,varlıklarını bütün insan soyuna bildirdik.Tanrı da,evrende insanın ortaya koyduğu, insan n yaarattığı verlık türleridir.İnsan yaratıcı bir güç olarak tanrıdır.Tanrı insan dışında yaratıcı nitelikleri olan bir varlık değildir.

Hakk'a hiçbir layik mekan yok iken

Hanemize aldik mihman eyledik

Tanrı her türlü yerden , bucakdan sıyrılmıştı ,Onun belli bir yeri yoktur düşüncesine karşı çıkan ozan,eve tanrıya yanaşır bir yer yoktu,onu evimize aldık,konukladık diyor.

Bu düşüncenin özünde tanrının insan dışında insanın kapladığı yerden ayrı bir ülkesi, yeri yurdu yeri yok görüşü saklıdır.

Kendisinin ismi henüz yok idi

Ismi söyle dursun cismi yok idi

Hiçbir kiyafeti resmi yok idi

Sekil verip tipki insan eyledik

Dizelerinde açkca,tanrıyı yokluktan insan var etti, ona biçim ,anlam verdi, bir yapı kazandırdı insan kılığında ortaya koydu düzenledi.

Harabi kendinden önceki ozanlardan daha ileri giderek, kesin cizgiler cizmiştir.

Edip harabi ye göre evrenide insan yaratmıştırinsan tanrıdır bu bakımdan.

Kûn dedik var ettik bu semavati

"ol" dedik var gökleri var eyledik, dizesinde dile gelen düşüncede bir çelişme görülüyorsa da ozanın inancına göre bunu ortadan kaldırmak kolaydır.

Ozan ilkin tanrıyı ortadan kaldırıyor ,sonra tanrıya yükletilen bütün yaratılış eylemlerinin insan eliyle yapıldığını söylüyor. Bu yollada "peki bu evreni kim yarattı" sorusunu baştan bir yana atıyor,

Onun iinancında evrenin yaratılmışlığı düşüncesinin yeri yoktur.

Kur'anın verlığını ileri sürdüğü bütün nesnelerin olmadığını, uydurma olduğunu söylüyor.

Asilsiz fasilsiz yaptik cenneti

Bu dizede bütün kuşkuları ortadan kaldırıyor.Cennetin gerçekle ilgisi yoktur.onu insan uydurmuştur.

Bir cehennem kazdik gayetle derin

Cehenemde yoktur, onu biz derin kazdık da insanları kandırdıkböylece,yoksa cennet gibi o da uydurmadır.gerçekte en küçük bir ilgisi yoktur. bütün bu var denilenler insan kafsının buluşlarıdır.

Edip Harabi'de bilincli bir tanrı tanımazlık vardır.

Ya Rab senin mekanın yok

Yatağın yok yorganın yok

Hem dinin hem imanın yok

Her bir şeyden münezzehsin

Sesin çıkmaz avazın yok

Abdestin yok namazın yok

Hiçbir yerde niyazın yok

"Kul hüvallahü ahad"sin

Kapın büyük açan yoktur

Seni kapıp kaçan yoktur

Anan yoktur baban yoktur

Ya Rab "Allahüssamed"sin

Elmasın yok boncuğun yok

Aban keben kocuğun yok

Karın kızın çocuğun yok

"Lemyelid ve lemyüled"sin

Derya senin sahra senin

Dünya senin ukba senin

Bu gürünen eşya senin

"Ve lemyekün lehu küfven ahad"sin

Her bir şeye kudretin var

Akla sığmaz hikmetin var

Yetmiş iki milletin var

Sen Hallak-ı künfekansın

bu şiirde ,Tanrı adına söylenen ,söylene bilecek ne varsa bir çırpıda ortadan kaldırıyor.

Bu şiirde dile gelenler "şaka" değildir.Düpedüz tanrının yokluğunu ileri sürmektedir.

İ.Zeki Eyüboğlu,

Türk şiirinde Tanrıya kafa tutanlar S:117/118/119

13 Ocak 2010 23:43

Hira2
Kapalı

teslis gibimi türabi?

14 Ocak 2010 10:42

asi_nesil

harabi kardeş

bu edip harabi ye göre kainatı, evreni, dünyayı içindekileri hatta tanrıyı bile insan yaratmış. Madem öyle bu insan kendi annesini, babasını, ailesini de mi yarattı. nasıl yarattı peki çok merak ettim. Hele detanrıyı nasıl yarattık onu bi açıklasana...

bu insan kendi anasını babasını yaratıyor madem, neden her insan zengin bir aile yaratmıyor ki rahat etsin. Madem tanrıyı yaratan insan o halde neden tek bir tanrı ve tek bir yaratmıyorda birlik beraberlik içinde yaşamıyor, sonra kendi inancını besimsemeyen diğer insanlara küfrediyor, demekki her insan bir tanrı eeee işte herkes kendini tanrı görürse olacağı buydu büyük bir kaos... bak dünyaya çok az bir kesim hariç tüm insanlar kendi kafasızlıklarının yüzünden huzursuz yaşıyor değilmi...

peki insan kendini nasıl yarattı, düşüncelerini duygularını nasıl yarattı, sen kendini nasıl yarattın, yaşadığın şu çevreyi toprak parçasını sen kendin nasıl yarattın bir anlatırmısın lütfen...

14 Ocak 2010 10:48

_nesil
Yasaklı

cennetide insan yarattı

cehennemi de insan yarattı

allahı bile insan yarattı

...

ben neymişim be ya...

harabinin şizofren olma ihtimali nedir?

14 Ocak 2010 11:05

asi_nesil

bu adamı tanımıyorum, eğer mecaz olarak bir şeyler anlatmaya çalışmışsa bilemem, ancak hakikaten ciddi söylemişse tamamen kendini kandırma hali, hezeyandan başka bir şey değil, herşeyin hakimi kendi zannederek tüm sorumluluklardan sıyrılmak istemesi başka bir şey değil...

yani inanıyorum diyenleri aptal götermek, aciz saf görme durumu... ispat ettin bakalım insan kendi kendini nasıl yaratmış evren yokken nasıl meydana getirmiş, bu kainat oyuncak hamur değilki ellerinle şekil veresin...

14 Ocak 2010 17:29

esonto 33-58

1853 yilinda Istanbul'da dogdu. Asil adi Ahmet Edip'tir. Harabi sonradan siirlerinde kullandigi mahlastir. Bazi siirlerinde adi Edip olarak geçer.

Bahriye Birlik katibi olan Harabi ömrünü Istanbul ve Rumeli'de geçirmistir. 17 yasinda Bektasilige giren Harabi dünyadan göçüs yili olan 1917'ye kadar bu yolun sadik bir bendesi ve yilmaz bir savasçisi olmustur.

Tasavvufla tasavvuf üstadlarinin eserleri ile yakindan ilgilenmis, hece ve aruzla yazdigi veya irticalen söyledigi deyislerle koca bir divan meydana getirmistir. Yunus'un sevgi ve birlik duygusuna, Nesimi'nin sertligine, Kaygusuz'un hiciv ve istihzasina, Pir Sultan'in cesaretine bu dünyadaki deyislerde bol bol rastlamak mümkün.

14 Ocak 2010 17:36

esonto 33-58

İçeriz Sarap

Ey zahit saraba eyle ihtiram

Müslüman ol terk et bu kilükali

Ehline helaldir na-ehle haram

Biz içeriz bize yoktur verbali

Sevaba girmek çün içeriz sarap

Içmezsek oluruz duçar-i azap

Senin aklin ermez bu baska hesap

Meyhanede bulduk biz bu kemali

Kandil geceleri kandil oluruz

Kandilin içinde fitil oluruz

Hakki göstermeye delil oluruz

Fakat kör olanlar görmez bu hali

Sen münkirsin sana haramdir bade

Bekle ki içesin öbür dünyada

Bahs açma HARABI bundan ziyade

Çünkü bilmez haram ile helali

09 Aralık 2010 21:50

AliRızax

Sayın harabi keşke Edip Harabiyi anlasaydında isminin hakkını tam verseydin...

Daha Allah ile cihan yok iken

Bu dünya ve alem ve dahi insan yok iken Allah vardı. Onun bilgisine de sahip değildik yani ismini bilmiyorduk.

Biz ani var edip ilan eyledik

An ile birlikte yaratıldık, gelmiş ve gelecek sadece bizim içindir, Allahın katında bu kavramlar yer almaz.

Hakk'a hiçbir layik mekan yok iken

Hanemize aldik mihman eyledik

Allah "Ben yerlere göklere arşa sığmadım, lakin mümin kulumun gönlüne sığdım" diyor, Allah Lamekandır. Yani hiç bir mekanı yoktur.

Bu muazzam şiirin tamımını da tartışabiliriz ancak haddime değil.

Bu insan büyük bir Bektaşi Melami büyüğüdür. Lütfen yaptığınız yakıştırmalara dikkat edin.

27 Haziran 2012 11:44

esonto 33-58

allah eyvallah gerçeğin demine hü mümine ya ali

27 Haziran 2012 11:51

esonto 33-58

Bir zaman camiye devam ederdim

Aklımca sanırdım müslüman oldum

Vaiz dinlemeye her gah giderdim

Me?mul ederdim ki zi iman oldum

Sonar puthaneye eyledim devam

Baktımki Muhammed orada mihman

Imameyn masuman cümlesi tamam

Eski taatime peşiman oldum

Gördümki Muhammed Dede Babadır

Kıble kendi namaz niyaz ondadır

Bende secde ettim emri Hüdadır

HARABİ yeniden Müslüman oldum

(Burada Muhammed dede babadan kastı muhammed hilmi dedebabadır. Kıbleninde, niyazında ona olduğunu söyleyerek yeniden müslüman olmanın böyle olduğunu söylüyor. Aslında islamın ne anlamda kullanıldığının ip ucu gibi bir nefes)

27 Haziran 2012 16:20

Uwais
Kapalı

Ne tür bir sapıklık bu ya Rabbi...

27 Haziran 2012 18:43

esonto 33-58

sayın Uwais üslubunuza dikkat ediniz

04 Nisan 2013 00:42

ahmettelli06

harabi hakkında yazılmış bir inceleme yazısı arkadaşlar: http://caglararu.blogspot.com/2013/03/harabide-allah-ile-insan-tenasubu.html

05 Nisan 2013 15:50

venom2000
Yasaklı

Sapığın önde gideni Tanrıyı bizler yarattı ya da Tanrı öldü diyen nietzsche'nin köhne versiyonu..Tanrıyı harabi yaratmış bu nasıl bir yaratma kudretine sahip bir akılsa ve bu aklın kaynağı neyse bu akılla Tanrıyı da sağlam yaratmış olmalı:)

Toplam 13 mesaj