Editörler :
23 Aralık 2011 20:20   


İstihza Zekânın Hakkıdır

İstihza zekânın hakkıdır der, Cenap Şahabettin

İstihza: Gizli veya kinayeli bir biçimde alay etmek, alaya almak.

Çevremizde istihza diye duyduğumuz sözler gerçekte öyle midir, yoksa klişeleşmiş kavramlardan mı ibarettir?

İstihza yaptığını sananlar için bir sözü var Cenap Şahabettin'in "Her mahpusa acırım, fakat batıl fikirler içinde kapalı kalanlara daha çok." Çünkü bunlar içinde bulundukları kafesten bihaberdirler. Ve onlar ne kadar ben öğrendim deseler de "İlim yalnız zekâyı değil, ahmaklığı da arttırır" der Şahabettin...

23 Aralık 2011 21:09

_neden_
Müsteşar Yardımcısı

"En küçük parçamızı bile istihzaya emanet edemeyiz. Haindir. Oynar ve elinden düşürür. Merhamete hiç bir zaman vekâlet edememiştir. Dibe inemez. Fenomende kalır. Zıtlıkların kavuştuğu noktadan uzakta, görünüşler planında eğlenir ve oyalanır. Sevimli fakat sadisttir istihza. Öperken ısırır. Bazen de koparacak kadar."

Peyami Safa / Yalnızız

Ve öperken ısıran, ısırırken koparan ama yine de afiyet olsun dedirten sözler;

"Tahir Efendi bana kelp demiş

İltifatı bu sözde zâhirdir.

Malikî mezhebim benim, zira

İtikadımca kelp tahirdir" Nef'i

23 Aralık 2011 21:49

mislina2
Kapalı

İroni/istihza/ sarkazm? Son zamanlarda sık sık karşılaştığımız kelimeler arasında.

Eee, popüler kültürü- in/out olan kelimeleri yakinen takip etmek, zamana ayak uydurmak gerek ne de olsa. Yoksa el elalem, o bu şu ne der..:)

Bu kültüre ayak uyduracağız derken ?İroni yaptım, sende ironiden anlamıyorsun?? gibi cümleler de karşılaşmamız da gayet olağan.

İstihza ve ironi olaylara ya da eylemlere daha eleştirel yaklaşıp, bir şeyi söyler gibi görünürken başka bir şeyi kastederken kısacası sağ gösterip sol vururken sarkazmda söylem ve eylemler alaycılıkla sınırlı. Günümüzde kendini entel kabul eden çevrelerce yapılan ironik konuşma adı altında yapılan söylemler maksadını aşarak hakaret boyutuna kadar varabiliyor.

Şimdi ironik söylem kıvrak ve muzip zekâ izleri taşırken sarkazmda yüzeysellik, sıradanlık söz konusu. İnce sözler olmalı, zihnin labirentlerinde gezinip; buz dağı gibi sadece sekizde biri görünmeli?

Evet, benim bu üç kelimeden anladıklarım bunlar. Yanlış biliyorsam uyarınız lütfen. Hasan Ali Top taş?ın dediği gibi ??ey hayat, bana kör noktamı aydınlatacak bol ışıklı dostlar ver.? diyerek bitirelim.:)

Selamlar?

23 Aralık 2011 21:51

mislina2
Kapalı

Düzentme: "Hasan Ali Toptaş?ın" şeklinde olacaktı.

24 Aralık 2011 10:29

&&&06neslihan06&&&
Yasaklı

Sarkazm;kısaca direkt alay etmek dalga geçmektir.

İroni;bir şeyin tersini söyleyerek alay etmektir.

Sarkazm da alay etme söz konusu iken ironide iğneleme,taşlama vardır ironi durumsal ve dramatik ironi olabilir bunu zaten bilenler bilirler.

Yanılmıyorsam,ironi yunanca kökenlidir,

sarkazm(sarkastik) ise eski türkçe ye göre müstehzi kelimesinin karşılığıdır.

istihaz ise gizli ve inceden inceye alay etmektir ki ironi ile alakası yoktur.

24 Aralık 2011 10:43

&&&06neslihan06&&&
Yasaklı

NOT;bir kez daha YANILMADIĞIMI bilmem güzel:)

25 Aralık 2011 00:10

_neden_
Müsteşar Yardımcısı

Sarkastik İroni ve Sokratik İroni

Sarkastik ironi:

Sokratik ironi ile fonetik(ses) benzerlikten başka pek bir ilintisi olmayan bir retorik(hitabet sanatı )üsluptur.

Bu üslup çoğu kişi tarafından kabul görmez. Çünkü yapısı gereği karşı tarafa ad hominem yani bir teze/argümana cevap verirken, argümanı eleştirmekten ziyade argümanı yapan kişiye saldırmak olarak tanımlanır. Özü itibariyle mantıksal bir safsatadır. Usül, saldırı ve manipülatif bilgi sızdırma içeriğine sahiptir.

Bu da münazarada ilk göze çarpan, karşı tarafın kişisel değerlerine veyahut mevzu ile ilgisiz mefhumlara dürtükleme biçemli taciz ile kendini gösterir.

Söz söyleme sanatında bir hata olarak görebileceğimiz sarkastik ironi karşı tarafı kızdırma sonucu istediği tepki, yorum ya da bilgiyi elde etme argümanında temellenir.

Elbette bu argüman etik yasadan uzak olup tümüyle pragmatisttir.

Sokratik İroni:

Sokratik ironi olarak bilinen uygulamayı kullanarak Sokrates kendini bilgisiz bir insan gibi gösterir, her zaman sorular sorar, hiçbir zaman yanıt önermez ama bilgiyi başkalarından arardı. Bu yöntem aracılığıyla zamanının gençlerinden daha önce hiç anlamamış oldukları gerçekleri çıkarabiliyordu.

Gerçekleri göstermenin en güzel yollarından biri Sokratik ironidir. Çünkü bu yöntemle etraftaki tüm pürüzler kaybolur.

Doğru bilinenlerin yanlışlığının en güzel anlatım yoludur.

Eğitimdeki kısırlaştırıcı yön verme ve şekillendirme burada söz konusu olmaz.

Ve bir tartışma ortamı yaratılmadığı için karşı tarafın kendisini ön yargı ile kapaması ve karşı tarafla gerçek iletişimini kesmesi de söz konusu değildir.

*

İnsanın yanılmadığını kendi cümlelerinde görmesi ve bunu kendi cümleleriyle ifade etmesi ne güzel, Sn. Neslihan...

:)

Not: İçeriğin bir kısmı internet derlemesidir.

25 Aralık 2011 00:22

&&&06neslihan06&&&
Yasaklı

:)) kendi cümlelerinde zaten yanılmadığımı hep ifade edecek kadar açığım ama bu konuyu almanız iyi olmuş zira bir çok kelimeyi anlamını bilmeden kullanmak gibi bir huyumuz var birde neden se hepimiz yabancı kökenli kelimeleri Türkçeye fazla katıyoruz sanki bir özenti var.

25 Aralık 2011 12:04

_neden_
Müsteşar Yardımcısı

Evet Sn. Neslihan; bunca yazılanlardan sonra anladım ki, gerçekten kıvrak, ince bir zekâ gerektiriyormuş ironi yapmak ve yapılan gerçek bir ironiyi anlamak. Bunu bir kez daha anlamama/hatırlamama aracı olduğunuz için size teşekkür ediyorum...

:)

Bu konuda hemfikir olduğumuza göre başlığın genel seyri doğrultusunda keyifli paylaşımlar dilerim...

30 Aralık 2011 11:32

_neden_
Müsteşar Yardımcısı

Sopasının üstünde "Haydar" değil, "İroni" yazanlar; sizden öğreneceğim çok şey var...

Sopasının üstünde "İroni" değil, "Haydar" yazanlar; sizin de, öğreneceğiniz çok şey var...

03 Ocak 2012 10:34

isimle ateş arasında
Kapalı

"istihza zekanın hakkıdır" sözüne örnek gösterilebilecek davranışları görüyoruz zaman zaman. gerçekten zekaya böyle bir hak verilmiş midir bilmiyorum ama zekanın ilerisinde duran bilgelikte böylesi araçlara gerek duyulmadığını da görüyoruz.

zeka bilgeliğe ulaştıramamışsa kendisi için tehlikeli olabilecek arayışlar içine girebiliyor. bunların içindeki en tehlikelisi de tatminsizlik oluyor.

27 Ocak 2012 16:12

_neden_
Müsteşar Yardımcısı

"O kadar zekiydi ki, gözünün yerini düşünerek gösteriyordu!"

02 Nisan 2012 21:42

_neden_
Müsteşar Yardımcısı

İğnelemelerinizin hiçbir edebi değeri yoktur; iğnelemeleriniz edepli değilse...

03 Nisan 2012 00:14

Enter SİNATRA2
Yasaklı

Zekice yapılanını da sevmemişimdir, Aptalca yapılanı da.

Neden istihza yapılır ?

benim için asıl soru budur.

(bence) Zekice İstihzanın yapılış amacı, Aptalca İstihzayı işaret ederek "şuna bakın, şaka yaptı ama ben daha iyisini yaparım" çocuksal denklemi kurulmasından başka bir şey değil.

hani bestseller kitaplarda, Xadam, Süperadam kahramanlarında İyi ile Kötü aşırı belirgin olup, iki kavram arasında mesafe fazladır ya. o hesap.

Aslında hepsinin altında çaresizliğe meydan okuma yatar ya neyse.

Konuyu Sartrenin Bulantısına çevirmeyeyim.

03 Nisan 2012 18:17

_neden_
Müsteşar Yardımcısı

Bize kâfir demiş müfti efendi

Tutalım ben diyen ana müselmân

Varıldıkta yarın rûz-ı cezâya

İkimiz de çıkarız anda yalân / Nef'i

Müftü efendiye söyleyeceklerini, kendi edebin, onun da konumu dolayısıyla söyleyemiyorsan; söylemenin en edepli yoludur, istihza...

"İstihza zekânın hakkıdır der, Cenap Şahabettin"

04 Nisan 2012 11:47

bynşefkat
Aday Memur

valla hacılar coşmuşsunuz desem ne olur ironi mi sarkazm mi yoksa istihza mı? :))))

09 Nisan 2012 15:22

lethe_57
Aday Memur

öncelikle bu güzel konu için teşekkürler.

Günümüzde bu üslupların pek fazla kullanılmamalarının sebebi karşı tarafın istihza/ironi/sarkazm dan haberinin olmadığını düşünmemiz mi yoksa zekamız mı haketmiyor? Yoksa direk olayı basite alıp hakaret etmek daha mı kolayımıza geliyor?

10 Nisan 2012 00:16

kütahyaefdal
Şube Müdürü

çok güzel bir başlık ..sizden öğreneceğim çok şey var :)

10 Nisan 2012 00:53

ergun
Müsteşar

Güzel konu ...

10 Nisan 2012 16:13

kral1102
Şef

valla tutunamadım ben burda :)

10 Nisan 2012 20:50

mcevik
Memur

Bence de güzel konu.Görsel izletilerde keyif aldığımız ama diyaloglarda kullanmaya kalkıştığımızda tepki aldığımız bir konu. Muhatabını iyi seçmek en doğrusu.

Toplam 31 mesaj
 
ANKET
Bir acil durum halinde, mahallenizdeki toplanma alanlarının neresi olduğunu biliyor musunuz?