İdare mahkemeleri, Diyanet?te 657 sayılı Kanun?un 98/b maddesi uygulanarak yapılan görevden çıkarmaları en çok şu gerekçelerle iptal etmektedir:
Aynı fiilden dolayı daha önce disiplin cezası verilmiş olması.
Mahkemeler, aynı olay ve aynı deliller esas alınarak önce disiplin cezası (kınama, uyarma vb.) verilip ardından 98/b uygulanmasını hukuka aykırı bulabilmektedir. Her ne kadar 98/b disiplin cezası sayılmasa da, fiilin disiplin yönünden değerlendirilip sonuçlandırılmasından sonra tekrar aynı fiile dayanılarak memuriyetin sona erdirilmesi ?hukuki güvenlik? ve ?ölçülülük? ilkelerine aykırı görülmektedir.
Ortak nitelik kaybının somut ve kesin delillerle ortaya konulamaması.
Diyanet personeli açısından ileri sürülen ?itikad, ibadet, tavır ve davranışların İslam törelerine uygun olmaması? iddiasının soyut kanaatlere, söylentilere veya tek taraflı beyanlara dayanması iptal gerekçesi yapılmaktadır. Mahkemeler, bu nitelik kaybının açık, net ve inandırıcı delillerle ispatlanmasını aramaktadır.
Ceza yargılaması veya disiplin soruşturması sonuçlarıyla çelişki.
Ceza davasında beraat, HAGB veya fiilin sübut bulmadığına dair tespitler bulunmasına rağmen aynı olaydan hareketle 98/b uygulanması, mahkemelerce hukuka aykırı bulunabilmektedir. Disiplin soruşturmasında hafif bir ceza verilmişken ?nitelik kaybı? gibi ağır bir sonuca gidilmesi de tutarsızlık olarak değerlendirilmektedir.
Ölçülülük ilkesine aykırılık.
Mahkemeler, fiilin ağırlığı ile uygulanan işlemin sonucu arasında makul bir denge olup olmadığına bakmaktadır. Görevden tamamen çıkarma sonucunu doğuran 98/b işleminin, olayın ağırlığıyla orantısız olması iptal gerekçesi yapılmaktadır.
Savunma hakkının usulüne uygun kullandırılmaması.
Kişiye isnat edilen nitelik kaybının açıkça bildirilmemesi, hangi davranışın hangi gerekçeyle ortak nitelik kaybı sayıldığının net gösterilmemesi veya savunma hakkının şeklen kullandırılması durumlarında işlemler iptal edilebilmektedir.
Gerekçesiz veya yetersiz gerekçeli işlem tesis edilmesi.
İdari işlemin sadece ?ortak nitelik kaybı oluştuğu? şeklinde soyut ifadelerle tesis edilmesi, hangi somut davranışların bu sonuca götürdüğünün açıklanmaması da iptal nedenleri arasındadır.
İdare mahkemeleri, Diyanet?te 657 sayılı Kanun?un 98/b maddesi uygulanarak yapılan görevden çıkarmaları en çok şu gerekçelerle iptal etmektedir:
Aynı fiilden dolayı daha önce disiplin cezası verilmiş olması.
Mahkemeler, aynı olay ve aynı deliller esas alınarak önce disiplin cezası (kınama, uyarma vb.) verilip ardından 98/b uygulanmasını hukuka aykırı bulabilmektedir. Her ne kadar 98/b disiplin cezası sayılmasa da, fiilin disiplin yönünden değerlendirilip sonuçlandırılmasından sonra tekrar aynı fiile dayanılarak memuriyetin sona erdirilmesi ?hukuki güvenlik? ve ?ölçülülük? ilkelerine aykırı görülmektedir.
Ortak nitelik kaybının somut ve kesin delillerle ortaya konulamaması.
Diyanet personeli açısından ileri sürülen ?itikad, ibadet, tavır ve davranışların İslam törelerine uygun olmaması? iddiasının soyut kanaatlere, söylentilere veya tek taraflı beyanlara dayanması iptal gerekçesi yapılmaktadır. Mahkemeler, bu nitelik kaybının açık, net ve inandırıcı delillerle ispatlanmasını aramaktadır.
Ceza yargılaması veya disiplin soruşturması sonuçlarıyla çelişki.
Ceza davasında beraat, HAGB veya fiilin sübut bulmadığına dair tespitler bulunmasına rağmen aynı olaydan hareketle 98/b uygulanması, mahkemelerce hukuka aykırı bulunabilmektedir. Disiplin soruşturmasında hafif bir ceza verilmişken ?nitelik kaybı? gibi ağır bir sonuca gidilmesi de tutarsızlık olarak değerlendirilmektedir.
Ölçülülük ilkesine aykırılık.
Mahkemeler, fiilin ağırlığı ile uygulanan işlemin sonucu arasında makul bir denge olup olmadığına bakmaktadır. Görevden tamamen çıkarma sonucunu doğuran 98/b işleminin, olayın ağırlığıyla orantısız olması iptal gerekçesi yapılmaktadır.
Savunma hakkının usulüne uygun kullandırılmaması.
Kişiye isnat edilen nitelik kaybının açıkça bildirilmemesi, hangi davranışın hangi gerekçeyle ortak nitelik kaybı sayıldığının net gösterilmemesi veya savunma hakkının şeklen kullandırılması durumlarında işlemler iptal edilebilmektedir.
Gerekçesiz veya yetersiz gerekçeli işlem tesis edilmesi.
İdari işlemin sadece ?ortak nitelik kaybı oluştuğu? şeklinde soyut ifadelerle tesis edilmesi, hangi somut davranışların bu sonuca götürdüğünün açıklanmaması da iptal nedenleri arasındadır.
E.Kayı Han