Editörler : ÇOTANAK
20 Mayıs 2022 18:22   


İdarenin işlemine karşı dava açılmadan iki kez başvuru yapılabilir mi ?

Dava acmadan once idareye iki kez eylemin iptali için başvuru yapabilirmiyiz. Ve ikisinde de süre durması gereklimi ?

20 Mayıs 2022 19:41

Yol Gösteren
Daire Başkanı

DAVA AÇMA SÜRESİNİ CANLANDIRMAK İÇİN İDAREYE MÜKERRER BAŞVURU YAPILABİLİR Mİ? SORMAK İSTEDİĞİN BU OLSA GEREK....

Genel olarak idari yargıda dava açma süreleri idari muamele ve kararlara bir an evvel istikrar vermek ve bunların uzun zamanlar niza meselesi olmaktan kurtarmak için konulmuştur..

Kural olarak dava açma süresi dolduktan sonra aynı konularda idareye yapılan mükerrer başvurulara idare tarafından cevap verilmemesi halinde başvurunun zımmen reddedildiği öne sürülerek dava açma süresinin canlandığı kabul edilmemektedir. Zira idare dava açma süresi dolmuş bulunan bir müracaat konusunda yapılan mükerrer başvurunun esasına ilişkin açık bir cevap vermemek suretiyle yeni bir dava açma süresi başlatmayabilir. Bu idarenin takdirinde olan bir husustur. Aynı şekilde idarenin bu konuda kendisine yapılan başvuruya dava açma süresinin geçirildiği yönünde bir cevap vermesi de dava açma süresini canlandırmayacaktır. Ancak idare tarafından dava açma süresi geçirilmiş olmasına rağmen ilgilisine açıkça bir cevap verilmişse bu cevabın İYUK 10.2 kapsamında dava açma süresini canlandıracağı söylenebilir. Bu durumda idare, başvuru konusu idari işlemin idari uyuşmazlığa konu edilmesini kabul etmiş demektir.

Bu genel kaidelerle beraber İYUK 10. kapsamında gerçekleştirilecek başvuruların hangi hallerde dava açma süresini canlandırdığını belli başlıklar altında incelediğimizde karşımıza dört ana başlık çıkmaktadır.

1) Danıştay a göre, kanunlarla bir işlem tesisi için yükümlü kılındığı hallerde idareye yapılan mükerrer başvurular dava açma süresini canlandırır. Emsal bir olayda Anayasa Mahkemesi kararının Resmi Gazete de yayımlanmasından sonra 13.11.2003 tarihinde idareye başvurarak askerlik hizmet süresinin rütbe terfiinde değerlendirmesi talebinde bulunan davacının bu başvurusunun zımmen reddedilmesinin ardından 19.04.2005 tarihinde tekrar başvuruda bulunması üzerine bu başvuruya verilen 03.05.2005 tarihli red cevabı üzerine 31.05.2005 tarihinde dava açmıştır. Açılan davada davacının ikinci başvurusunun idareyi yanıt vermeye (işlem tesis etmeye) zorlamak için yaptığı, bu başvuru sonrasında kurulan işlemin tebliğinden sonra bakılan davayı açtığı anlaşılmıştır. Anayasanın 40 ve 74 maddeleri ile idareye verilen yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde ilgililerin idareye yönelik olarak bu yükümlülüğün yerine getirilmesi konusunda başvuruların ilgililerin aleyhinde yorumlanmaması gerekmektedir. Dolayısıyla davacının ilk başvurusunun sonucunu öğrenmek amacıyla yaptığı ve idareyi işlem tesisine zorlayan ikinci başvurusuna verilen yanıt üzerine açtığı davada süre aşımı söz konusu değildir denilmiştir.

2) Danıştay a göre zaman içerisinde maddi ve/veya hukuksal konuların değişmesi nedeniyle idarenin yeni bir değerlendirme yapmasını gerektiren konularda idareye yapılan mükerrer başvurular dava açma süresini canlandırır Bu konuda verilen bir kararda Danıştay 2. Dairesi, bulunduğu lisede norm fazlası olan öğretmenin başka bir liseye atanmak için 18.03.2009 tarihinde gerçekleştirdiği başvuru sonrasında başvurusuna cevap verilmemesi üzerine 14.09.2009 tarihinde önceki dilekçesine cevap verilmediğinden bahisle başvurusunun cevaplandırılmasının istediği, idarenin 07.10.2009 tarihli red işleminin konu edildiği davada belirli bir göreve kadroya atanma gibi zaman içerisinde maddi ve / veya hukuksal konuların değişmesi nedeni ile idarenin yeni bir değerlendirme yapması gereken konularda ilgililerin ileriye dönük şekilde hukuki sonuçlardan yararlanmak üzere İYUK 10. maddesinde belirtildiği üzere haklarında yasanın öngördüğü işlemin yapılması için her zaman idareye başvuruda bulunma ve isteklerinin reddedilmesi halinde de yasada öngörülen usule uygun olarak idari yargıda dava açmaları mümkündür.

3) Danıştay a göre işlemin süregelen etkisi nedeni ile idareye yapılan mükerrer başvurular dava açma süresini canlandırır. Bir rütbede bekleme süresinin dolmasına rağmen rütbe terfiinin yapılmaması konusunda davacının yapacağı her başvuru terfi işleminin süregelen etkisi nedeniyle öncekinden bağımsız ve idareye başvuru yaptığı tarih itibariyle hukuki sonuç doğuracak niteliktedir. Benzer bir kararda İl Tarım Müdürü olarak görev yapan davacının fiili hizmet süresi zammının eksik hesaplandığını öne sürerek gerçekleştirdiği 02.03.2007 tarihli başvuruya ilgili idarenin 13.09.2007 tarihinde tebliğ edilen 23.08.2007 tarihli red işlemine karşı açılan davada, idarenin daha önce 19.02.2007 tarihinde davacıya fiili hizmet süresi zammından yararlanamayacağına ilişkin kesin bilgilendirme yapılmış olmasının, fiili hizmet süresi zammından yararlanamayan davacının daha geç emekli olmasına yol açabileceği gözetildiğinde dava konusu işlemin süregelen etkisi bulunduğundan işin esası incelenerek karar verilmesi gerekirken davanın süreaşımı yönünden reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır denilmiştir.

4) Danıştay a göre temel hak ve hürriyetlerin kullanılması amacıyla idareye yapılan mükerrer başvurular dava açma süresini canlandırır. Seyahat özgürlüğünün sürekliliği nedeniyle, bu özgürlüğün kullanımı konusunda yapılan her yeni başvuru üzerine idarece tesis edilecek işlem için İYUK 10. maddesine göre dava açılabileceğinin kabulü gerekir. Pasaportun temdidi istemi idarece cevap verilmeyerek reddedilmiş olan davacının süresi içerisinde dava açmamasına rağmen idareye yeni bir başvuru yaparak bu başvurunun reddi üzerine yasal süre içerisinde dava açabileceğinin kabulü gerekmektedir. Mülkiyet hakkına ilişkin olarak Davacı ilk olarak 24.10.1995 tarihinde imar belgesi almış olmasına rağmen süresi içerisinde dava açmamıştır. Davacının 21.03.2003 tarihinde yeniden imar belgesi alması üzerine 07.04.2003 tarihinde davasını açması olayında imar planlarının mülkiyet hakkına ilişkin olması nedeniyle bu konuda idareye yeniden yapılan başvuru üzerine dava açılmasında süre aşımı yönünden dava açılmasına engel bir durum söz konusu değildir. Diploma sürekli bir işlem niteliğinde olduğu için diplomaya bağlı haklar farklı hukuki ortamlarda sürekli olarak uygulanabilir. İlgililerin yararlarını zedeleyen diplomanın iptaline ilişkin işlemlere karşı her zaman dava açılma olanağı vardır. Çökme tehlikesi altındaki bina ve yol arasına istinat duvarı yapılması istemiyle 09.03.2004 tarihinde idareye yapılan başvuruda idarenin herhangi bir cevap vermemesi üzerine aynı istemle 04.09.2004 ve 31.10.2004 tarihlerinde de idareye başvurulmuş, idarenin 28.01.2005 tarihli red cevabının ardından açılan davanın süre aşımından reddi yerine işin esasına girilerek istinat duvarı yapılması yönündeki istemin Anayasal güvence altındaki temel hak ve özgürlüklerden olan can ve mal güvenliğinin sağlanmasına yönelik bir hak olduğu için bu güvenliğin sağlanması adına gerekli eylemin ilgili idaren İYUK 10 kapsamında her zaman istenebileceği açıktır.

Toplam 1 mesaj