Anayasa Mahkemesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu?nun 56. maddesini iptal ederken, aday memurun asaletinin tasdik edilmemesi yoluyla ilişiğinin kesilmesine imkân veren düzenlemenin hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olduğuna hükmetti. Gerekçe olarak, idareye çok geniş ve sınırları net çizilmemiş bir takdir yetkisi tanınmasını, bu yetkinin hangi objektif kriterlere göre kullanılacağının açık olmamasını ve bunun keyfiliğe yol açabilmesini gösterdi. Bu karar, aday memurluk sürecinde asalet tasdiki yapılmayarak görevine son verilen kişiler açısından ciddi ve güçlü bir hukuki dayanak oluşturdu.
Senin durumunda önemli olan nokta, sürecin tek aşamalı olmaması. 2017?de göreve başlamışsın, aynı yıl adli ve idari soruşturma nedeniyle görevden uzaklaştırılmışsın, adli yönden HAGB almışsın yani kesinleşmiş bir mahkûmiyetin yok. Buna rağmen İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu 2019?da göreve iade kararı vermiş, sen de göreve dönmüşsün ve uzak kaldığın yaklaşık 23 aylık maaşlarını almışsın. Bu aşamadan sonra idarenin seni fiilen tekrar kamu hizmetine layık görmüş olduğu açık. Ancak 2021 yılında aynı olaylar gerekçe gösterilerek bu kez DMK 56 maddesine dayanılıp asaletin tasdik edilmemiş ve ilişiğin kesilmiş.
Bu noktada ciddi bir hukuki çelişki ortaya çıkıyor. Göreve iade edilip maaşları ödenen, yani kamu hizmetine devamında sakınca görülmeyen bir personelin, aynı fiiller nedeniyle adaylık gerekçesiyle memuriyetten çıkarılması ölçülülük ve tutarlılık ilkeleriyle bağdaşmıyor. Danıştay?ın benzer dosyalarda özellikle bu çelişkiye dikkat ettiği biliniyor.
Dosyanın şu anda Danıştay?da olması ve yaklaşık iki yıldır sonuçlanmamış olması da olağan bir durum. Polis memurluğu, aday memurluk ve disiplin hukuku içeren dosyalar Danıştay?da genellikle uzun sürüyor. Ayrıca Anayasa Mahkemesi?nin DMK 56?yı iptal eden kararından sonra, bu maddeye dayanılarak tesis edilen işlemlerin yeniden ve daha dikkatli incelendiğini söylemek mümkün.
Danıştay önünde birkaç ihtimal var. En kuvvetli ihtimal, Anayasa Mahkemesi?nin iptal kararını dikkate alarak, asalet tasdik edilmemesine ilişkin işlemi hukuka aykırı bulması ve iptal etmesi. Bu durumda göreve iade ve buna bağlı özlük haklarının gündeme gelmesi mümkündür. İkinci ihtimal, AYM kararının ileriye dönük uygulanacağı kabul edilse bile, senin dosyanda gerekçe ve ölçülülük bulunmadığı için yine işlemin iptal edilmesidir. Üçüncü ihtimal ise aday memurluk statüsüne vurgu yapılarak idarenin takdir yetkisinin korunmasıdır; ancak AYM?nin iptal kararından sonra bu ihtimal oldukça zayıflamıştır.
Gerçekçi bir değerlendirme yapıldığında, HAGB bulunması, kesinleşmiş mahkûmiyet olmaması, daha önce göreve iade edilmiş olman ve DMK 56?nın artık yürürlükte olmaması birlikte ele alındığında, göreve yeniden dönme ihtimalinin azımsanmayacak düzeyde olduğunu söylemek gerekir. Kamu davalarında kesin konuşmak mümkün olmasa da, hukuki tablo senin lehine dönmüş durumdadır.
Eğer henüz yapılmadıysa, Danıştay dosyasına Anayasa Mahkemesi?nin DMK 56?ya ilişkin iptal kararını dayanak alan ek bir dilekçe sunulması, ?lehe olan anayasal düzenlemenin somut olaya uygulanması? yönünde açık vurgu yapılması faydalı olur. Bu tür ek dilekçeler özellikle karar aşamasında dosyanın seyrini etkileyebiliyor.
Anayasa Mahkemesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu?nun 56. maddesini iptal ederken, aday memurun asaletinin tasdik edilmemesi yoluyla ilişiğinin kesilmesine imkân veren düzenlemenin hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olduğuna hükmetti. Gerekçe olarak, idareye çok geniş ve sınırları net çizilmemiş bir takdir yetkisi tanınmasını, bu yetkinin hangi objektif kriterlere göre kullanılacağının açık olmamasını ve bunun keyfiliğe yol açabilmesini gösterdi. Bu karar, aday memurluk sürecinde asalet tasdiki yapılmayarak görevine son verilen kişiler açısından ciddi ve güçlü bir hukuki dayanak oluşturdu.
Senin durumunda önemli olan nokta, sürecin tek aşamalı olmaması. 2017?de göreve başlamışsın, aynı yıl adli ve idari soruşturma nedeniyle görevden uzaklaştırılmışsın, adli yönden HAGB almışsın yani kesinleşmiş bir mahkûmiyetin yok. Buna rağmen İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu 2019?da göreve iade kararı vermiş, sen de göreve dönmüşsün ve uzak kaldığın yaklaşık 23 aylık maaşlarını almışsın. Bu aşamadan sonra idarenin seni fiilen tekrar kamu hizmetine layık görmüş olduğu açık. Ancak 2021 yılında aynı olaylar gerekçe gösterilerek bu kez DMK 56 maddesine dayanılıp asaletin tasdik edilmemiş ve ilişiğin kesilmiş.
Bu noktada ciddi bir hukuki çelişki ortaya çıkıyor. Göreve iade edilip maaşları ödenen, yani kamu hizmetine devamında sakınca görülmeyen bir personelin, aynı fiiller nedeniyle adaylık gerekçesiyle memuriyetten çıkarılması ölçülülük ve tutarlılık ilkeleriyle bağdaşmıyor. Danıştay?ın benzer dosyalarda özellikle bu çelişkiye dikkat ettiği biliniyor.
Dosyanın şu anda Danıştay?da olması ve yaklaşık iki yıldır sonuçlanmamış olması da olağan bir durum. Polis memurluğu, aday memurluk ve disiplin hukuku içeren dosyalar Danıştay?da genellikle uzun sürüyor. Ayrıca Anayasa Mahkemesi?nin DMK 56?yı iptal eden kararından sonra, bu maddeye dayanılarak tesis edilen işlemlerin yeniden ve daha dikkatli incelendiğini söylemek mümkün.
Danıştay önünde birkaç ihtimal var. En kuvvetli ihtimal, Anayasa Mahkemesi?nin iptal kararını dikkate alarak, asalet tasdik edilmemesine ilişkin işlemi hukuka aykırı bulması ve iptal etmesi. Bu durumda göreve iade ve buna bağlı özlük haklarının gündeme gelmesi mümkündür. İkinci ihtimal, AYM kararının ileriye dönük uygulanacağı kabul edilse bile, senin dosyanda gerekçe ve ölçülülük bulunmadığı için yine işlemin iptal edilmesidir. Üçüncü ihtimal ise aday memurluk statüsüne vurgu yapılarak idarenin takdir yetkisinin korunmasıdır; ancak AYM?nin iptal kararından sonra bu ihtimal oldukça zayıflamıştır.
Gerçekçi bir değerlendirme yapıldığında, HAGB bulunması, kesinleşmiş mahkûmiyet olmaması, daha önce göreve iade edilmiş olman ve DMK 56?nın artık yürürlükte olmaması birlikte ele alındığında, göreve yeniden dönme ihtimalinin azımsanmayacak düzeyde olduğunu söylemek gerekir. Kamu davalarında kesin konuşmak mümkün olmasa da, hukuki tablo senin lehine dönmüş durumdadır.
Eğer henüz yapılmadıysa, Danıştay dosyasına Anayasa Mahkemesi?nin DMK 56?ya ilişkin iptal kararını dayanak alan ek bir dilekçe sunulması, ?lehe olan anayasal düzenlemenin somut olaya uygulanması? yönünde açık vurgu yapılması faydalı olur. Bu tür ek dilekçeler özellikle karar aşamasında dosyanın seyrini etkileyebiliyor.
E.Kayı Han
